Có một khoảnh khắc rất ngắn trong cuộc sống mà nhiều người thường bỏ qua. Khoảnh khắc đó chỉ kéo dài vài giây, đôi khi chỉ vài tích tắc. Nhưng chính nó lại có thể quyết định một cuộc tranh cãi sẽ kết thúc bằng sự thấu hiểu hay tổn thương, một mối quan hệ sẽ được hàn gắn hay rạn nứt, một đứa trẻ sẽ cảm thấy được yêu thương hay bị tổn thương.
Đó là khoảng thời gian giữa điều xảy ra và cách chúng ta phản ứng với điều đó.
Một đứa trẻ làm đổ bát cơm.
Một người chồng quên lời hứa.
Một người vợ nói điều gì đó khiến đối phương không hài lòng.
Một đồng nghiệp gửi tin nhắn thiếu tôn trọng.
Một người tham gia giao thông vô tình va quẹt xe.
Trong tất cả những tình huống ấy, sự việc xảy ra chỉ là một phần. Phần còn lại phụ thuộc vào cách chúng ta phản ứng.
Nhiều người cho rằng tính nóng là bẩm sinh. Họ thường nói: “Tôi thẳng tính”, “Tôi nóng tính từ nhỏ”, “Tôi không chịu được những chuyện như vậy”. Nhưng tâm lý học hiện đại cho thấy rằng cảm xúc xuất hiện rất nhanh, còn phản ứng là một kỹ năng có thể rèn luyện được. Chúng ta không phải lúc nào cũng lựa chọn được cảm xúc đầu tiên xuất hiện trong đầu, nhưng hoàn toàn có thể học cách lựa chọn hành động tiếp theo.
Vấn đề là trong cuộc sống hiện đại, con người đang sống với quá nhiều áp lực. Áp lực tài chính, công việc, học tập, trách nhiệm gia đình, sự cạnh tranh và vô số lo lắng khác. Khi tâm trí luôn căng như một sợi dây đàn, chỉ cần một tác động nhỏ cũng có thể khiến chúng ta phản ứng mạnh hơn mức cần thiết.
Có những người không thực sự tức giận vì đứa con làm đổ cốc nước. Họ tức giận vì một ngày làm việc quá mệt mỏi.
Có những người không thực sự nổi nóng vì vợ hoặc chồng nói một câu khó nghe. Họ nổi nóng vì đã tích tụ quá nhiều cảm xúc tiêu cực trong thời gian dài.
Có những người không phản ứng vì vấn đề hiện tại. Họ đang phản ứng với hàng chục áp lực khác đang chất chứa bên trong.
Điều đáng tiếc là người thân thường trở thành nơi hứng chịu những cảm xúc mà cuộc sống tạo ra.
Một người cha bị áp lực công việc có thể quát con.
Một người mẹ kiệt sức có thể nổi nóng với gia đình.
Một người trẻ bị tổn thương bên ngoài có thể mang sự khó chịu về nhà.
Nhưng sau khi cơn nóng giận qua đi, điều còn lại thường là sự hối hận.
Có những lời nói mất vài giây để thốt ra nhưng mất nhiều năm để chữa lành. Có những cuộc cãi vã bắt đầu từ chuyện rất nhỏ nhưng để lại khoảng cách rất lớn. Có những đứa trẻ không nhớ vì sao mình bị mắng, nhưng nhớ rất lâu cảm giác sợ hãi khi người lớn mất bình tĩnh.
Đó là lý do kỹ năng bình tĩnh trước khi phản ứng trở nên vô cùng quan trọng.
Bình tĩnh không có nghĩa là nhẫn nhịn tất cả.
Bình tĩnh không có nghĩa là yếu đuối.
Bình tĩnh là tạo cho mình một khoảng dừng để cảm xúc không điều khiển hành động.
Các nhà tâm lý học thường gọi đây là “khoảng dừng cảm xúc”. Chỉ cần vài giây dừng lại, não bộ có cơ hội chuyển từ phản ứng bản năng sang suy nghĩ lý trí hơn.
Khi cảm thấy mình sắp nổi nóng, hãy thử:
Dừng nói trong vài giây.
Hít một hơi thật sâu.
Uống một ngụm nước.
Đếm từ 1 đến 10.
Rời khỏi tình huống nếu cần thiết.
Tự hỏi bản thân: “Điều mình sắp nói có giúp giải quyết vấn đề hay chỉ làm người khác đau hơn?”
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây là kỹ năng cần được luyện tập mỗi ngày.
Trong gia đình, chỉ một người biết bình tĩnh hơn cũng có thể thay đổi cả bầu không khí.
Khi con mắc lỗi, thay vì quát mắng ngay, cha mẹ có thể hỏi: “Con có bị sao không?” trước khi hỏi “Tại sao con làm vậy?”
Khi vợ chồng bất đồng, thay vì cố chứng minh ai đúng ai sai, có thể dành vài phút để lắng xuống rồi tiếp tục trao đổi.
Khi người thân nói điều khiến mình tổn thương, thay vì phản ứng ngay lập tức, có thể tự hỏi liệu họ đang cố làm mình đau hay họ cũng đang gặp khó khăn.
Nhiều cuộc xung đột không xảy ra vì vấn đề quá lớn. Chúng xảy ra vì cảm xúc đi nhanh hơn lý trí.
Một gia đình hạnh phúc không phải là gia đình không có mâu thuẫn. Đó là gia đình có những người biết dừng lại trước khi làm tổn thương nhau.
Một người trưởng thành không phải là người không bao giờ tức giận. Đó là người hiểu rằng cảm xúc là tự nhiên, nhưng hành động là lựa chọn.
Cuộc sống sẽ luôn có những điều khiến chúng ta khó chịu. Sẽ luôn có người làm chúng ta thất vọng. Sẽ luôn có những tình huống không như ý muốn. Nhưng điều quyết định chất lượng cuộc sống không phải là những gì xảy ra, mà là cách chúng ta phản ứng với chúng.
Đôi khi, chỉ cần chậm lại vài giây, một cuộc cãi vã có thể trở thành một cuộc trò chuyện.
Chỉ cần bình tĩnh thêm một chút, một lời làm tổn thương có thể biến thành một lời thấu hiểu.
Và chỉ cần học được cách dừng lại trước khi phản ứng, chúng ta có thể bảo vệ những người mình yêu thương khỏi những tổn thương không đáng có.
