Có một câu nói rất quen thuộc rằng: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Câu nói này không có ý khẳng định rằng con người hoàn toàn bị quyết định bởi những người xung quanh, nhưng nó nhắc nhở chúng ta về một sự thật quan trọng: môi trường xã hội có ảnh hưởng rất lớn đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của mỗi người.
Trong cuộc sống, ai cũng từng trải qua cảm giác sau khi trò chuyện với một người nào đó. Có những người khiến chúng ta cảm thấy nhẹ nhõm, được động viên và có thêm động lực. Nhưng cũng có những người mà sau mỗi cuộc trò chuyện, chúng ta lại cảm thấy mệt mỏi, áp lực hoặc bi quan hơn. Điều đó cho thấy cảm xúc không chỉ là trải nghiệm cá nhân mà còn có khả năng lan tỏa từ người này sang người khác.
Từ góc độ tâm lý học, cảm xúc có tính lây lan rất mạnh. Khi thường xuyên tiếp xúc với những người vui vẻ, lạc quan và biết nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực, chúng ta có xu hướng học theo cách họ suy nghĩ và phản ứng trước khó khăn. Ngược lại, nếu liên tục sống trong môi trường đầy than phiền, chỉ trích hoặc tiêu cực, chúng ta cũng dễ bị ảnh hưởng mà đôi khi không nhận ra.
Điều này không có nghĩa là người tích cực là người luôn vui vẻ hoặc không bao giờ gặp khó khăn. Thực tế, những người tích cực nhất thường cũng trải qua không ít thử thách trong cuộc sống. Điểm khác biệt nằm ở cách họ đối diện với vấn đề. Họ thừa nhận khó khăn nhưng không để khó khăn kiểm soát toàn bộ cuộc sống. Họ tìm kiếm giải pháp thay vì chỉ tập trung vào trở ngại. Họ biết nhìn thấy hy vọng ngay cả trong những giai đoạn không thuận lợi.
Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta dễ dàng nhận thấy sự khác biệt này. Khi gặp một khó khăn trong công việc, có người chỉ tập trung vào những điều không thể làm được và liên tục dự đoán những kết quả tồi tệ nhất. Nhưng cũng có người bình tĩnh phân tích tình hình, tìm kiếm sự hỗ trợ và từng bước giải quyết vấn đề. Dù cùng đối mặt với một hoàn cảnh, cách suy nghĩ khác nhau sẽ dẫn đến những cảm xúc và hành động khác nhau.
Các nhà xã hội học cho rằng con người là sinh vật xã hội. Chúng ta học hỏi rất nhiều thông qua việc quan sát và tương tác với người khác. Những giá trị sống, cách ứng xử, thói quen và thậm chí cả thái độ đối với cuộc sống đều chịu ảnh hưởng từ môi trường xung quanh. Vì vậy, việc lựa chọn những mối quan hệ tích cực không phải là điều ích kỷ mà là một cách bảo vệ sức khỏe tinh thần của chính mình.
Nhiều người thường nghĩ rằng sự tích cực là điều gì đó rất lớn lao. Thực ra, nó thường xuất hiện từ những điều rất bình thường. Đó có thể là một người bạn luôn sẵn sàng lắng nghe khi chúng ta gặp khó khăn. Đó có thể là một đồng nghiệp thường động viên mọi người thay vì đổ lỗi. Đó có thể là một thành viên trong gia đình luôn biết cách khích lệ và tạo cảm giác an tâm cho người khác.
Những người như vậy không làm cho cuộc sống trở nên hoàn hảo, nhưng họ giúp chúng ta có thêm sức mạnh để vượt qua những thử thách. Khi được lắng nghe và thấu hiểu, con người thường cảm thấy bớt cô đơn hơn. Khi nhận được sự động viên đúng lúc, chúng ta có thêm niềm tin để tiếp tục cố gắng. Đó là lý do vì sao những mối quan hệ tích cực có ý nghĩa rất lớn đối với sức khỏe tinh thần.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng sống tích cực không đồng nghĩa với việc luôn né tránh những cảm xúc tiêu cực. Một người bạn tốt không phải lúc nào cũng chỉ nói những điều dễ nghe. Đôi khi họ góp ý chân thành khi chúng ta mắc sai lầm. Đôi khi họ giúp chúng ta nhìn nhận vấn đề thực tế hơn. Sự tích cực thực sự không phải là phủ nhận khó khăn mà là cùng nhau tìm cách vượt qua khó khăn.
Trong gia đình, môi trường cảm xúc tích cực có thể tạo ra những ảnh hưởng lâu dài. Trẻ em lớn lên trong một gia đình thường xuyên được động viên, khích lệ và tôn trọng thường có xu hướng tự tin hơn. Ngược lại, nếu gia đình luôn tràn ngập sự chỉ trích, căng thẳng hoặc bi quan, trẻ dễ hình thành tâm lý lo lắng và thiếu tự tin. Điều này cho thấy mỗi lời nói và hành động tích cực trong gia đình đều có giá trị lớn hơn chúng ta tưởng.
Ở nơi làm việc cũng vậy. Một tập thể biết động viên nhau thường có khả năng vượt qua áp lực tốt hơn. Khi mọi người cùng hướng tới giải pháp thay vì tìm người để trách móc, môi trường làm việc sẽ trở nên lành mạnh hơn. Năng lượng tích cực không chỉ giúp mỗi cá nhân cảm thấy dễ chịu mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác và xây dựng tinh thần tập thể.
Bên cạnh việc lựa chọn những người tích cực để đồng hành, mỗi người cũng cần tự hỏi bản thân đang mang đến nguồn năng lượng như thế nào cho những người xung quanh. Chúng ta có phải là người thường xuyên phàn nàn hay không? Chúng ta có biết lắng nghe và động viên người khác hay không? Chúng ta có góp phần tạo nên bầu không khí tích cực trong gia đình, nơi làm việc và cộng đồng hay không?
Thực tế, ai cũng có lúc buồn bã, thất vọng hoặc căng thẳng. Điều đó hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu mỗi người đều cố gắng lan tỏa sự tử tế, sự cảm thông và tinh thần lạc quan, môi trường sống xung quanh sẽ trở nên dễ chịu hơn rất nhiều. Một lời động viên đúng lúc, một nụ cười thân thiện hay một câu hỏi thăm chân thành đôi khi có thể giúp ai đó vượt qua một ngày khó khăn.
Cuộc sống không phải lúc nào cũng diễn ra theo ý muốn. Sẽ có những ngày chúng ta gặp thất bại, đối diện với áp lực hoặc cảm thấy mất phương hướng. Trong những thời điểm đó, sự hiện diện của những người tích cực có thể trở thành nguồn sức mạnh quý giá. Họ không thay chúng ta giải quyết mọi vấn đề, nhưng họ giúp chúng ta tin rằng khó khăn rồi sẽ qua và bản thân vẫn có thể tiếp tục bước đi.
Một cộng đồng khỏe mạnh được xây dựng từ những con người biết nâng đỡ lẫn nhau. Khi sự tích cực được lan tỏa, nó không chỉ mang lại lợi ích cho một cá nhân mà còn tạo ra những tác động tốt đẹp cho cả tập thể. Những lời động viên tạo ra hy vọng. Những hành động tử tế tạo ra niềm tin. Những mối quan hệ lành mạnh tạo ra cảm giác an toàn và gắn kết.
Ở gần người tích cực không phải để trốn tránh thực tế, mà để học cách đối diện với thực tế bằng một tâm thế mạnh mẽ hơn. Khi được sống trong môi trường có sự cảm thông, tôn trọng và khích lệ, chúng ta sẽ có thêm động lực để phát triển bản thân, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và góp phần tạo nên một cộng đồng ngày càng nhân văn hơn.
Cuộc sống sẽ không bao giờ hoàn toàn không có khó khăn. Nhưng khi có những người tích cực đồng hành và khi chính chúng ta cũng trở thành nguồn năng lượng tích cực cho người khác, hành trình ấy chắc chắn sẽ nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn rất nhiều.
